اشتباه یا ناآگاهی فدراسیون در انتخاب جام بلاروس

مطابق داده‌ها ارائه شده سرویس ورزشی تابناک، ملی‌پوشان دوومیدانی ایران که برای برپایی اردوی خارجی خود راهی مینسک شده بودند، در مسابقاتی با نام «مسابقات بین‌المللی دوومیدانی جام بلاروس» شرکت کردند، رکوردهایی را به ثبت رساندند، اما در کمال ناباوری این رکوردها امتیازی برای آنها به همراه نداشت و زحمات این نفرات، بیهوده شد.

داستان از این قرار است که در برخی رشته‌ها از جمله دوومیدانی حرفه‌ای، هر مسابقه فقط یک رقابت برای مدال نیست؛ بلکه جایگاه در رنکینگ جهانی، مسیر حضور در مسابقات قاره‌ای و جهانی، شانس رسیدن به سهمیه رویداد‌های مهم و حتی ارزش فنی یک ورزشکار، همگی به نتایجی وابسته‌اند که در رقابت‌های مورد تأیید فدراسیون‌های جهانی ثبت می‌شود. مسابقات دوومیدانی هم زمانی مورد تأیید است که در تقویم رسمی «World Athletics» (فدراسیون جهانی دوومیدانی) ثبت شده باشد.

هر استارت، پرتاب یا پرش می‌تواند بخشی از آینده حرفه‌ای یک ورزشکار را رقم بزند. به همین دلیل، انتخاب محل اعزام تیم ملی، تصمیمی صرفاً اجرایی نیست؛ بلکه بخشی از برنامه‌ریزی فنی یک فدراسیون محسوب می‌شود. با این حال، تیم ملی دوومیدانی ایران که برای برپایی اردوی برون مرزی راهی مینسک، پایتخت کشور بلاروس شده بود، در دو روز ۵ و ۶ آگوست (۱۴ و ۱۵ مرداد) در مسابقات «Open Belarus Athletics Cup» شرکت کرد که در ورزشگاه دیناموی مینسک برگزار می‌شد؛ قطعاً که شرکت در چنین مسابقه‌ای اتفاقی نبوده و فدراسیون محل برپایی اردوی برون‌مرزی ملی‌پوشان را باتوجه به محل و زمان برگزاری چنین مسابقه‌ای انتخاب کرده بود. جایی که ورزشکارانی از بلاروس، روسیه، ایران و ازبکستان در آن حضور داشتند و برای ملی‌پوشان کشورمان با نتایج خوبی همراه شد.

با این حال مسئله‌ای که ارزش این اعزام را زیر سؤال می‌برد، نه کیفیت رقابت‌ها، بلکه اعتبار بین‌المللی آن است؛ چراکه تحلیل تقویم رسمی فدراسیون جهانی (World Athletics) حاکی از آن است این مسابقات در فهرست رقابت‌های مورد تأیید این نهاد قرار ندارد. در شرایطی که فدراسیون جهانی دوومیدانی در بیان رسمی تقویم مسابقات خود تصریح کرده است که تنها رقابت‌های ثبت‌شده در این سامانه، برای اهداف آماری، محاسبه رنکینگ جهانی و کسب سهمیه مسابقات بزرگ معتبر هستند. به بیان دیگر، مسابقاتی که در این تقویم وجود ندارند، از منظر فدراسیون جهانی به رسمیت شناخته نمی‌شوند.

اگرچه رکوردهای ثبت شده توسط ملی‌پوشان ایران در مسابقات جام بلاروس مورد توجه بود، اما متأسفانه تا این لحظه امتیازی برای آنها در رنکینگ جهانی یا برای کسب سهمیه به همراه نداشته است. در خروجی، تا زمانی که وضعیت این رقابت از سوی World Athletics تغییر نکند یا مستند دیگری درباره ثبت رسمی آن ارائه نشود، بازده ورزشکاران ایران در این مسابقات، هرچقدر هم ارزشمند باشد، امتیازی برای رنکینگ جهانی آنها تولید نخواهد کرد.

تلخ‌ترین بخش این ماجرا شاید برای خود ورزشکاران باشد؛ کسانی که تمام مراحل آماده‌سازی، اردو، سفر و مسابقه را پشت سر گذاشتند، اما ثبت نشدن امتیاز این رکوردها تمام تلاش آنها را بیهوده کرده است. جالب اینکه در روز پایان کاری رقابت‌های جام بلاروس، زهرا زارعی با ثبت زمان ۵۱.۰۵ ثانیه در دوی ۴۰۰ متر، رکورد ملی ایران را برای دومین بار در فاصله‌ای کوتاه ارتقا داد. او در ماده ۲۰۰ متر هم با ثبت رکورد ۲۳.۰۰ ثانیه، یک رکورد ملی دیگر را شکست و به دلیل همین نحوه عملکرد، از سوی برگزارکنندگان به عنوان برترین ورزشکار جام بلاروس انتخاب شد.

در میان سایر ملی‌پوشان دوومیدانی ایران هم نتایج قابل توجهی به دست آمد؛ محمدرضا طیبی با پرتاب ۲۰.۴۱ متر قهرمان پرتاب وزنه شد، ریحانه مبینی با پرش ۶.۴۴ متر در پرش طول به مدال طلا رسید، علی امیریان در ۸۰۰ متر نایب‌قهرمان شد و فاطمه محیطی‌زاده نیز ضمن ثبت رکورد شخصی در ۱۰۰ متر با مانع، مدال نقره گرفت.

البته باید میان ثبت رکورد ملی و اعتبار جهانی مسابقه تفاوت قائل شد. ممکن است فدراسیون دوومیدانی ایران مطابق آیین‌نامه داخلی خود، رکورد‌های ثبت‌شده در مینسک را به عنوان رکورد ملی به رسمیت بشناسد؛ اما این محور، مشکل اصلی را حل نمی‌کند. آنچه ورزشکار حرفه‌ای برای پیشرفت نیاز دارد، صرفاً ثبت یک رکورد داخلی نیست؛ بلکه حضور در مسابقه‌ای است که برآیند آن در نظام رنکینگ جهانی نیز اثرگذار باشد.

اگرچه دوومیدانی بلاروس و مسابقات برگزار شده در این کشور مانند بسیاری از رقابت‌های ورزشی دیگر، همچنان تحریم است، اما این موانع کم‌کم در حال برطرف شدن هستند. با این حال مسئله، صرفاً برگزاری مسابقه در بلاروس نیست. مسابقات برگزار شده در این کشور در صورت طی شدن فرآیند‌های قانونی، می‌توانند در تقویم رسمی World Athletics ثبت شوند؛ برای مثال مسابقات قهرمانی زیر ۲۳ سال ۲۰۲۶ در بلاروس، در سامانه رسمی فدراسیون جهانی ثبت شده و نتایج آن نیز قابل استناد است، اما «Open Belarus Athletics Cup» تا این لحظه شرایط متفاوتی دارد. بلاروس از سال ۲۰۲۲ با محدودیت‌های بین‌المللی World Athletics مواجه است و یکی از مهم‌ترین این محدودیت‌ها، ممنوعیت میزبانی مسابقات بین‌المللی دوومیدانی بوده است؛ مبحثی که این نهاد در بیانیه‌های رسمی خود بار‌ها بر آن تأکید کرده و حتی در آخرین نشست شورای World Athletics در ۳ ژوئیه ۲۰۲۶ نیز ارائه شد که وضعیت بلاروس و روسیه همچنان در دست تحلیل است و تصمیمی برای بازگشت مفصل آنها به چرخه مسابقات بین‌المللی اتخاذ نشده است.

همین مسئله، پرسشی جدی را متوجه مدیریت فدراسیون دوومیدانی ایران می‌کند: آیا پیش از انتخاب این مسابقه، اعتبار آن در تقویم رسمی World Athletics ارزیابی شده بود؟

پاسخ به این سؤال اهمیت زیادی دارد. اگر مسئولان فدراسیون از ثبت نشدن این رقابت در تقویم جهانی اطلاع داشته‌اند، باید شرح دهند هدف فنی این اعزام چه بوده است؛ اما اگر از این مسئله بی‌اطلاع بوده‌اند، مسئله شاید نگران‌کننده‌تر باشد، چراکه مرور اعتبار مسابقات بین‌المللی باید ابتدایی‌ترین مرحله برنامه‌ریزی یک اعزام ملی باشد.

طبیعی است که نقد متوجه ورزشکاران نیست. ملی‌پوشان وظیفه خود را انجام داده‌اند؛ تمرین کرده‌اند، رکورد زده‌اند، مدال گرفته‌اند و حتی رکورد ملی را ارتقا داده‌اند. وظیفه مدیران اما انتخاب میدانی است که این تلاش‌ها در آن، علاوه بر مدال، برای آینده حرفه‌ای ورزشکار نیز ارزش افزوده ایجاد کند.

در دوومیدانی مانند بسیاری دیگر از رشته‌ها، کسب جایگاه و مدال به تنهایی ارزشمند نیست، بلکه امتیاز جهانی نیز بخشی از سرمایه ورزشکار محسوب می‌شود. سرمایه‌ای که اگر در انتخاب یک مسابقه نامعتبر از بین برود، زحمات آن ورزشکار که با تمرینات طاقت‌فرسا همراه بوده، از بین می‌رود.